1
TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ ĐẶNG VĂN NGỮ
KHOA KHOA HỌC CƠ BẢN
BỘ MÔN TOÁN, LÝ, HÓA, SINH
BÀI GIẢNG HÓA PHÂN TÍCH



ThS. Nguyễn Anh Tuấn
MỤC TIÊU
1. Cơ sở của phương pháp chuẩn độ acid base là gì?
2. Sự khác biệt giữa điểm tương đương và điểm dùng trong phương pháp acid base và ý nghĩa của nó..
2. Phân biệt khái niệm chất chỉ thị mầu acid base và thuốc thử dùng trong phân tích định tính? khái niệm, tính chất, khoảng pH đổi màu của 3 chất chỉ thị thường dùng trong phương pháp chuẩn độ acid base.
3. Lựa chọn chất chỉ thị và thực hiện đầy đủ các bước tiến hành phương pháp chuẩn độ acid base.
4. Thiết lập công thức xác định nồng độ dung dịch bằng phương pháp chuẩn độ acid – base.
BÀI 8
PHƯƠNG PHÁP CHUẨN ĐỘ ACID - BASE
BÀI 8
PHƯƠNG PHÁP CHUẨN ĐỘ ACID - BASE
1. Nguyên tắc chung
Acid1 + Base2  Base1 + Acid2
2. pH trong quá trình chuẩn độ
3. Điểm tương đương và cách xác định.
H+ + OH-  H2O
Bước nhày pH tại điểm tương đương
Bài 8…..
1.2. Chất chỉ thị acid - base:
1.2.1. Bản chất của chất chỉ thị:
Các chất chỉ thị acid –base:
(ký hiệu HInd hay IndOH), có màu sắc khác nhau, màu sắc của chỉ thị thay đổi theo pH.
Bài 8….
Dạng acid Hind và dạng base liên hợp Ind- có màu khác nhau, khi pH thay đổi các cân bằng thuận nghịch (a) và (b) sẽ chuyển dịch về phía phải hoặc phía trái và dung dịch sẽ có màu của dạng acid hay dạng base.
Thuyết nhóm mang màu:
Theo thuyết này, trong phân tử của các chất chỉ thị có các nhóm mang màu, thí dụ nhóm –N=N-; -NO2, vì vậy các chất có màu. Khi pH thay đổi cấu trúc của các nhóm mang màu thay đổi theo và do đó chất chỉ thị đổi màu.
Bài 8….
- Thuyết ion – nhóm mang màu:
Thuyết này kết hợp hai thuyết trên và giải thích được hầu hết các hiện tượng đổi màu của chất chỉ thị acid - base, theo thuyết này chất chỉ thị cho hoặc nhận proton thì cấu trúc của nó thay đổi.
Ví dụ: metyldacam có thể tồn tại ở các dạng có cấu trúc khác nhau tùy theo pH của dung dịch như sau:


Dạng acid (Hind) màu đỏ Dạng base (Ind-) màu vàng
Bài 8…..
1.2.2. Khoảng đổi màu của chất chỉ thị
Đó là khoảng pH trong đó chất chỉ thị đổi màu:

HInd  H+ + Ind- ;

Suy ra Tỷ số quyết định màu

của dung dịch.
Bài 8….
Một số chỉ thị acid base thường dùng

8
Bài 8….
1.3. Chọn chất chỉ thị màu
Chất chỉ thị màu đuợc chọn phải có khoảng đổi màu nằm trong bước nhảy pH của phép chuẩn độ.
Bài 8….
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự đổi màu của chất chỉ thị.
1.4.1. Ảnh hưởng của các ion trong dung dịch
1.4.2. Ảnh hưởng của nhiệt độ
1.4.3. Ảnh hưởng của dung môi
Bài 8….
1.5. Đường định phân trong phương pháp chuẩn độ acid base
1.5.1. Chuẩn độ acid mạnh bằng base mạnh
1.5.2 Sai số chỉ thị:
Bài 8….
1.6. Phương pháp tiến hành
Phương pháp chuẩn độ acid base gồm:
Bước 1. Đưa dung dịch chất chuẩn đã biết chính xác nồng độ lên buret và chỉnh vạch 0.
Bước 2. Lấy thể tích chính xác (VX) của dung dịch cần xác định vào bình nón, thêm 01 giọt chỉ thị màu acid - base và lắc đều. Quan sát màu của chỉ thị.
Bài 8....
 
13
Bài 8….
2. Một số trường hợp định lượng acid - base
2.1. Chuẩn độ một acid mạnh bằng một base mạnh
Thí dụ: Định lượng HCl 0,1N bằng NaOH 0,1N
Trước khi định lượng dung dịch trong bình nón là acid mạnh nên:
pH = -lg[H+] = -lgCa = -lg10-1 = 1
Bài 8….
2.2. Chuẩn độ một base mạnh bằng một acid mạnh
2.3. Chuẩn độ acid yếu bằng base mạnh
2.4. Chuẩn độ base yếu bằng acid mạnh
2.5. Chuẩn độ các đa acid bằng base mạnh
2.6. Chuẩn độ các đa base bằng acid mạnh
Bài 8….
3. Một số ứng dụng định lượng bằng phương pháp chuẩn độ acid - base
3.1. Pha dung dịch chuẩn HCl 0,1N từ HCl đặc
3.2. Pha dung dịch chuẩn NaOH 0,1N từ NaOH tinh thể
Bài 8….
3.3. Định lượng dung dịch NH4OH (hay NH3).
3.4. Định lượng acid acetic
3.5. Định lượng dung dịch NH4OH (hay NH3)
3.6. Định lượng octophosphoric (H3PO4)
Bài 8….
LƯỢNG GIÁ
HẾT BÀI 8
19
TÀI LIỆU DẠY HỌC
1. Tài liệu chính:
Giáo trình Hóa phân tích của Trường Cao đẳng Y tế Đặng Văn Ngữ
2. Tài liệu tham khảo
1. Phan An, 2011. Hóa phân tích dùng cho đào tạo cử nhân kỹ thuật xét nghiệm Y học, Bộ Y tế, Nhà xuất bản Y học.
2. Bùi Thị Tâm, 2010. Hóa phân tích dùng cho đào tạo Cao đẳng xét nghiệm, Bộ Y tế, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
3. Trường Cao đẳng Y tế Hà Đông.2016. Giáo trình Hóa phân tích.
4. Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội. 2015. Giáo trình Hóa phân tích.
5. Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ. 2017. Giáo trình Hóa phân tích.
20
XIN CẢM ƠN